بوم دل ➷

عيون أخبار الرضا عليه السلام    ج‏1    ص297   

قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص خَطَبَنَا ذَاتَ يَوْمٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ شَهْرٌ هُوَ عِنْدَ اللَّهِ أَفْضَلُ الشُّهُورِ وَ أَيَّامُهُ أَفْضَلُ الْأَيَّامِ وَ لَيَالِيهِ أَفْضَلُ اللَّيَالِي وَ سَاعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَاتِ وَ هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَى ضِيَافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ أَنْفَاسُكُمْ فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ نَوْمُكُمْ فِيهِ عِبَادَةٌ وَ عَمَلُكُمْ فِيهِ مَقْبُولٌ وَ دُعَاؤُكُمْ فِيهِ مُسْتَجَابٌ فَاسْأَلُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ بِنِيَّاتٍ صَادِقَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ أَنْ يُوَفِّقَكُمْ لِصِيَامِهِ وَ تِلَاوَةِ كِتَابِهِ فَإِنَّ الشَّقِيَّ مَنْ حُرِمَ غُفْرَانَ اللَّهِ فِي هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِيمِ وَ اذْكُرُوا بِجُوعِكُمْ وَ عَطَشِكُمْ فِيهِ جُوعَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ عَطَشَهُ وَ تَصَدَّقُوا عَلَى فُقَرَائِكُمْ وَ مَسَاكِينِكُمْ وَ وَقِّرُوا كِبَارَكُمْ وَ ارْحَمُوا صِغَارَكُمْ وَ صِلُوا أَرْحَامَكُمْ وَ احْفَظُوا أَلْسِنَتَكُمْ وَ غُضُّوا عَمَّا لَا يَحِلُّ الِاسْتِمَاعُ إِلَيْهِ أَسْمَاعَكُمْ وَ تَحَنَّنُوا عَلَى أَيْتَامِ النَّاسِ كَمَا يُتَحَنَّنُ عَلَى أَيْتَامِكُمْ وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ ارْفَعُوا إِلَيْهِ أَيْدِيَكُمْ بِالدُّعَاءِ فِي أَوْقَاتِ صَلَوَاتِكُمْ فَإِنَّهَا أَفْضَلُ السَّاعَاتِ يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهَا بِالرَّحْمَةِ إِلَى عِبَادِهِ يُجِيبُهُمْ إِذَا نَاجَوْهُ وَ يُلَبِّيهِمْ‏ إِذَا نَادَوْهُ وَ يَسْتَجِيبُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْهُ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَنْفُسَكُمْ مَرْهُونَةٌ بِأَعْمَالِكُمْ فَفُكُّوهَا بِاسْتِغْفَارِكُمْ وَ ظُهُورُكُمْ ثَقِيلَةٌ مِنْ أَوْزَارِكُمْ فَخَفِّفُوا عَنْهَا بِطُولِ سُجُودِكُمْ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ذِكْرُهُ أَقْسَمَ بِعِزَّتِهِ أَنْ لَا يُعَذِّبَ الْمُصَلِّينَ وَ السَّاجِدِينَ وَ أَنْ لَا يُرَوِّعَهُمْ بِالنَّارِ يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ فَطَّرَ مِنْكُمْ صَائِماً مُؤْمِناً فِي هَذَا الشَّهْرِ كَانَ لَهُ بِذَلِكَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِتْقُ رَقَبَةٍ وَ مَغْفِرَةٌ لِمَا مَضَى مِنْ ذُنُوبِهِ فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ كُلُّنَا يَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ ص اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ اتَّقُوا النَّارَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْكُمْ فِي هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ كَانَ لَهُ جَوَازاً عَلَى الصِّرَاطِ يَوْمَ تَزِلُّ فِيهِ الْأَقْدَامُ وَ مَنْ خَفَّفَ فِي هَذَا الشَّهْرِ عَمَّا مَلَكَتْ يَمِينُهُ خَفَّفَ اللَّهُ عَلَيْهِ حِسَابَهُ وَ مَنْ كَفَّ فِيهِ شَرَّهُ كفف [كَفَّ اللَّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ مَنْ أَكْرَمَ فِيهِ يَتِيماً أَكْرَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ مَنْ وَصَلَ فِيهِ رَحِمَهُ وَصَلَهُ اللَّهُ بِرَحْمَتِهِ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ مَنْ قَطَعَ فِيهِ رَحِمَهُ قَطَعَ اللَّهُ عَنْهُ رَحْمَتَهُ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ مَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ بِصَلَاةٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ وَ مَنْ أَدَّى فِيهِ فَرْضاً كَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَدَّى سَبْعِينَ فَرِيضَةً فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ وَ مَنْ أَكْثَرَ فِيهِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَيَّ ثَقَّلَ اللَّهُ مِيزَانَهُ يَوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِينُ وَ مَنْ تَلَا فِيهِ آيَةً مِنَ الْقُرْآنِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِي غَيْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ أَبْوَابَ الْجِنَانِ فِي هَذَا الشَّهْرِ مُفَتَّحَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُغَلِّقَهَا عَلَيْكُمْ وَ أَبْوَابَ النِّيرَانِ مُغَلَّقَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُفَتِّحَهَا عَلَيْكُمْ وَ الشَّيَاطِينَ‏ مَغْلُولَةٌ فَاسْأَلُوا رَبَّكُمْ أَنْ لَا يُسَلِّطَهَا عَلَيْكُمْ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَقُمْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِي هَذَا الشَّهْرِ فَقَالَ يَا أَبَا الْحَسَنِ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ فِي هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ بَكَى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يُبْكِيكَ فَقَالَ يَا عَلِيُّ أَبْكِي لِمَا يُسْتَحَلُّ مِنْكَ فِي هَذَا الشَّهْرِ كَأَنِّي بِكَ وَ أَنْتَ تُصَلِّي لِرَبِّكَ وَ قَدِ انْبَعَثَ أَشْقَى الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ شَقِيقُ عَاقِرِ نَاقَةِ ثَمُودَ فَضَرَبَكَ ضَرْبَةً عَلَى قَرْنِكَ فَخَضَبَ مِنْهَا لِحْيَتَكَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ ذَلِكَ فِي سَلَامَةٍ مِنْ دِينِي فَقَالَ ص فِي سَلَامَةٍ مِنْ دِينِكَ ثُمَّ قَالَ يَا عَلِيُّ مَنْ قَتَلَكَ فَقَدْ قَتَلَنِي وَ مَنْ أَبْغَضَكَ فَقَدْ أَبْغَضَنِي وَ مَنْ سَبَّكَ فَقَدْ سَبَّنِي لِأَنَّكَ مِنِّي كَنَفْسِي رُوحُكَ مِنْ رُوحِي وَ طِينَتُكَ مِنْ طِينَتِي إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَنِي وَ إِيَّاكَ وَ اصْطَفَانِي وَ إِيَّاكَ وَ اخْتَارَنِي لِلنُّبُوَّةِ وَ اخْتَارَكَ لِلْإِمَامَةِ فَمَنْ أَنْكَرَ إِمَامَتَكَ فَقَدْ أَنْكَرَ نُبُوَّتِي يَا عَلِيُّ أَنْتَ وَصِيِّي وَ أَبُو وُلْدِي وَ زَوْجُ ابْنَتِي وَ خَلِيفَتِي عَلَى أُمَّتِي فِي حَيَاتِي وَ بَعْدَ مَوْتِي أَمْرُكَ أَمْرِي وَ نَهْيُكَ نَهْيِي أُقْسِمُ بِالَّذِي بَعَثَنِي بِالنُّبُوَّةِ وَ جَعَلَنِي خَيْرَ الْبَرِيَّةِ إِنَّكَ لَحُجَّةُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ أَمِينُهُ عَلَى سِرِّهِ وَ خَلِيفَتُهُ عَلَى عِبَادِه‏

حضرت على بن موسى الرضا (ع) بتوسط آباء امجاد خود از سيد الوصيين امير المؤمنين على بن ابى طالب (ع) روايت كرده كه آن جناب فرمود:سول خدا (صلی الله علیه و آله) خطبه ای انشا فرمود بعد از آن فرمود ايها الناس بشما رو آورده است ماه خدا كه مقصود ماه رمضان است ببركت و رحمت و مغفرت اين ماه ماهى‏ است كه در نزد خدا افضل از همه ماهها است و روزهاى آن افضل از همه روزها است و شبهاى آن افضل از همه شبها است و ساعات آن افضل از همه ساعات است و اين ماهى است كه شما خوانده شده‏ايد بضيافت خدا و قرار داده شده‏ايد از اهل كرامت خدا نفسهاى شما در اين ماه تسبيح است و خواب شما در اين ماه عبادتست و عمل شما در اين ماه مقبول است و دعاى شما در اين ماه مستجاب است.

پس از خداوند متعال سؤال كنيد بنيتهاى صادقه و دلهاى طاهره كه شما را توفيق دهد از براى روزه گرفتن در اين ماه و تلاوت كردن كتاب او شقى و بدبخت كسى است كه در اين ماه بزرگ از آمرزش خدا محروم شود و ياد كنيد بگرسنگى و تشنگى شما در اين ماه گرسنگى و تشنگى خودتان را در روز قيامت و صدقه دهيد بر فقرا و مساكين خود و احترام كنيد پيران و مشايخ خود را و رحم كنيد بر كوچكهاى خود وصله كنيد رحمهاى خود را و حفظ كنيد و نگاه داريد زبانهاى خود را و بپوشانيد چشمهاى خود را از چيزهائى كه حلال نيست از براى شما نظر كردن در آنها و گوش ندهيد بچيزهائى كه از براى شما حلال نيست استماع آنها و مهربانى كنيد بر يتيمهاى مردم كه خدا بر يتيمهاى شما رأفت و مهربانى كند و بازگشت كنيد بسوى خدا از گناهان خود و در اوقات نماز دستها را بدعا بلند كنيد چه اين اوقات افضل از همه ساعات است كه حقتعالى در آن اوقات بنظر رحمت ببندگان خود نظر فرمايد و چون راز و نياز كنند آنها را اجابت فرمايد و چون خدا را بخوانند لبيك در جواب آنها گويد و چون دعا كنند مستجاب گرداند ايها الناس نفسهاى شما در گرو اعمال شما است.

پس خود را از گرو در آريد باستغفار كردن شما و پشتهاى شما از وزر و وبالهاى شما سنگين است پس تخفيف دهيد و سبك گردانيد پشتهاى خود را بطول دادن سجود و بدانيد كه حقتعالى بعزت خود سوگند ياد فرموده است كه نمازكنندگان و سجده‏كنندگان را عذاب نكند و آنها را در آتش جهنم نيفكند و روزى كه مردم در حضور پروردگار عالميان حاضر شوند و در موقف حساب در آيند ايها الناس هر كس از شما در اين ماه روزه دار مؤمنى را افطار فرمايد ثواب يك بنده آزاد كردن از آن او باشد و گناهان گذشته او آمرزيده شود پس برسول خدا عرض كردند يا رسول اللَّه جميع ما بر افطار دادن قادر نيستيم فرمود خود را از آتش جهنم آزاد كنيد اگر چه بيك نصف خرما باشد خود را از آتش نجات دهيد اگر چه بيك شربت آب باشد ايها الناس هر كس در اين ماه خلق و خوى خود را نيكو كند او را گذشتن از صراط آسان باشد در روزى كه همه قدمها بلغزد و هر كس در اين ماه بر بنده و كنيز خود تخفيف دهد حقتعالى حساب او را سبك كند و هر كس در اين ماه خود را از بدى باز دارد حقتعالى‏ غضب خود را از او باز دارد در روزى كه با او ملاقات نمايد و هر كس در اين ماه يتيمى را گرامى دارد حقتعالى او را گرامى دارد در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس در اين ماه صله رحم كند حقتعالى رحمت خود را از او دريغ نفرمايد در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس صله رحم نكند و قطع رحم كند حقتعالى رحمت خود را از او قطع كند در روزى كه با او ملاقات كند و هر كس نمازى مستحب بقصد قربت در اين ماه بجا آورد حقتعالى برات بيزارى از آتش از براى او بنويسد و هر كس واجبى را در اين ماه ادا كند حقتعالى اجر كسى باو عطا كند كه هفتاد واجب در غير اين ماه ادا كرده باشد و هر كس در اين ماه صلوات زياد بر من فرستد حقتعالى ترازوى حسنه او را سنگين كند روزى كه ميزانها سبك شود و هر كس يك آيه قرآن در اين ماه تلاوت كند او را ثواب يك ختم قرآن در غير اين ماه باشد ايها الناس درهاى بهشت در اين ماه مفتوح است.

پس از پروردگار سؤال كنيد كه آن درها را نبندد و درهاى جهنم در اين ماه بسته است پس از پروردگار سؤال كنيد كه آن درها را نگشايد بر شما و شياطين در اين ماه در غل و زنجيرند پس از پروردگار سؤال كنيد كه آنها را بر شما مسلط نگرداند.

امير المؤمنين (ع) ميفرمايد كه من برخاستم و عرض كردم يا رسول اللَّه افضل اعمال در اين ماه چيست فرمود يا أبا الحسن افضل اعمال در اين ماه اجتناب كردن از حرامهاى خدا است.

پس از آن گريه كرد عرض كردم يا رسول اللَّه چه چيز ترا بگريه در آورد فرمود يا على گريه ميكنم از براى آنكه خون ترا در اين ماه حلال دانند گويا مى‏بينم كه تو نماز ميگذارى كه شقى‏ترين اولين و آخرين پى‏كننده ناقه صالح ثمود ضربتى بر فرق تو زند كه ريش تو بخون سرت خضاب شود.

امير المؤمنين (ع) ميفرمايد كه عرض كردم يا رسول اللَّه سلامت دين من در اين است فرمود آرى سلامت دين تو در اين است پس از آن فرمود يا على هر كس ترا بقتل رساند مرا بقتل رسانيده و هر كس ترا دشمن دارد مرا دشمن داشته است و هر كس ترا ناسزا گويد مرا ناسزا گفته است زيرا كه تو نسبت بمن بمنزلت جان منى روح تو از روح من است و گل تو از گل من است خداى تبارك و تعالى من و ترا آفريد و من و ترا برگزيد مرا برسالت اختيار فرمود و ترا بامامت پس هر كه امامت ترا انكار كند نبوت مرا انكار كرده يا على توئى وزير من و پدر فرزندان من و شوهر دختر من و جانشين من و خليفه من در امت من در زمان حيات من و بعد از وفات من امر تو امر من است و نهى تو نهى من است سوگند ميخورم بحق آن كسى كه مرا به پيغمبرى مبعوث كرد و بهترين خلق قرار داد كه توئى حجت خدا بر خلق او و امين خدا بر سر او و خليفه خدا بر بندگان او.